“Godzilla x Kong: The New Empire” là một trong những bom tấn lớn nhất và được mong chờ nhất 2024. Sản xuất bởi Legendary Pictures và phân phối bởi Warner Bros. Pictures, đây là phần tiếp theo của Godzilla vs. Kong (2021) và là phim thứ 5 trong loạt MonsterVerse. Nó đánh dấu lần xuất hiện thứ 38 của Godzilla và lần thứ 13 của Kong trong một tựa phim. Trong phần này, Kong gặp lại nhiều đồng loại trong Trái đất rỗng (Hollow Earth) và sẽ hợp tác với Godzilla để chống lại một hiểm họa chung.
Kong lẫn Godzilla đều là quái vật giả tưởng có sức nặng, được đại chúng biết đến và yêu quý. Cả hai mang tính biểu tượng mạnh mẽ, có quá trình phát triển lâu dài và được viết một cách sâu sắc với các tầng nghĩa khác nhau, truyền tải nhiều thông điệp thông qua ngôn ngữ điện ảnh. Thực ra, Kong và Godzilla đã đối đầu nhiều năm về trước, như trong King Kong vs. Godzilla (1962) của Ishiro Honda, chúng tượng trưng cho sự xung đột giữa các giá trị truyền thống và hiện đại của nước Nhật.
Thế nhưng, trong MonsterVerse, chúng đại diện cho điều gì, và thông qua chúng nhà làm phim có thể muốn truyền tải thông điệp như thế nào? Chúng ta cùng bàn luận thông qua một góc nhìn phù hợp với thời đại. Có thể một số bạn đã nhận ra khi để tâm tới tựa phim, năm 2021 chúng ta có Godzilla vs. Kong, cả hai đã có một màn đối đầu thực sự. Lần này, trong năm 2024, tựa phim là Godzilla x Kong. “x” cũng có nghĩa là “collaboration” – hợp tác, đây chính là tâm điểm của phần phim mới.
Mình sẽ điểm qua một số hình ảnh ẩn dụ phía sau Godzilla và King Kong để làm tiền đề trước khi nói đến Godzilla x Kong.
Godzilla – Nhà vô địch của Trái Đất
Nếu đã xem qua các phần trước, có thể bạn đọc đã biết Godzilla (Titanus Gojira) gìn giữ sự cân bằng cho Trái Đất, nó dành phần lớn thời gian trong lòng biển sâu, hấp thụ phóng xạ từ lõi Trái Đất và chìm vào giấc ngủ. Godzilla chỉ bị đánh thức bởi hoạt động thử bom nguyên tử của loài người, hoặc sự xuất hiện nào đó của một Kaiju khác có thể gây hại cho cân bằng sinh thái. Ví dụ dễ thấy có thể nói tới như là MUTO, Rodan hoặc Ghidorah. Godzilla xem Trái Đất là nhà, nó sẽ chiến đấu để bảo vệ lãnh thổ.
Godzilla không quá để tâm tới loài người, chỉ ngưng tàn phá nếu con người biết điều (và xứng đáng được cứu rỗi). Ở hầu hết thời gian, nó là nhân vật phản diện hủy diệt mọi thứ, đôi lúc lại là một anti-hero, không chiến đấu vì bảo vệ loài người mà là vì sự tồn vong của cả Trái Đất. Trong phim Nhật, Godzilla thường xuất hiện để mang đến sự hủy diệt nhiều hơn, nó thuần túy là đại diện cho thảm họa và hậu quả mà con người phải đón nhận khi muốn đối nghịch với thiên nhiên.
Tuy nhiên, trong MonsterVerse, qua lăng kính của Hollywood, hình tượng Godzilla có sự thay đổi, nó công bình và có mối quan hệ ít thù địch hơn với con người, đặc biệt là khi đôi bên có một kẻ thù chung và một lý do phù hợp, cấp bách hơn vì an nguy của Trái đất. Tất nhiên, sự tồn tại của những Kaiju như Godzilla là một phản đề cho Genesis 1:26(*), con người thường cho rằng mình là chúa tể muôn loài, nhưng trong thế giới giả tưởng như MonsterVerse, Godzilla mới là sinh vật săn mồi ở đỉnh chóp.
King Kong – Hộ thần của nhân loại
Godzilla – một con quái vật mà chỉ cái tên thôi đã cho thấy nó ở mức độ “thần cấp”, có thể tương hỗ nhưng không thể đồng điệu với con người, đó là lúc chúng ta cần King Kong. “God” & “King”, cán cân đã không còn quá chênh lệch. King Kong (Titanus Kong) khác với tất cả những Kaiju còn lại ở chỗ, nó là một loài linh trưởng (primate), tức là rất gần với loài người trên khía cạnh di truyền học so với Godzilla (bò sát), Mothra (côn trùng) hoặc Ghidorah (sinh vật ngoại lai từ hành tinh khác).
Trong các phần phim cũ, hình tượng Kong được mượn để khai thác các chủ đề như chủ nghĩa thực dân, định kiến chủng tộc, hoặc phản tư bản (ví dụ King Kong 1976). Tuy nhiên trong MonsterVerse, Kong giao tiếp với con người, là cầu nối giữa con người với thế giới của các Titan, đồng thời cũng có thể đứng ra che chắn giúp nhân loại nếu có một sự kiện cực đoan xảy ra. Với tư cách là lực lượng của tự nhiên, Godzilla rất “fair”, còn với tư cách là đồng minh, Kong rất “reasonable” với nhân loại.
Mối quan hệ giữa Kong và con người trong Godzilla x Kong: The New Empire là rõ ràng, từ đầu các teaser và trailer đã cho thấy Kong bị thương khi đối mặt với Shimo – một hiểm họa nguyên thủy có thể khiến Trái Đất diệt vong. Mình sẽ bàn tới Shimo sau, còn bây giờ chúng ta tập trung vào Kong. Khi bị thương ở tay, Kong chấp nhận chiếc găng B.E.A.S.T Glove (Bio Enhanced Anatomech Seismic Thunder Glove) mà con người trao cho nó một cách có chủ dích, đây là một hình ảnh đẹp.
God x King và cuộc đấu tranh nội tại
Như vậy, với những chi tiết đã nêu trên, chúng ta có thể thấy Godzilla đại diện cho một lực lượng công bình của Trái Đất, còn Kong đại diện cho ý chí của nhân loại – mối quan hệ giữa con người và thiên nhiên đã được thiết lập chặt chẽ trong kịch bản. Godzilla là một thế lực nguyên thủy, một phương án phòng vệ của chính hành tinh xanh này, còn Kong hiện đã chấp nhận sức mạnh của công nghệ, nó sẵn sàng chiến đấu luôn phần của chúng ta. Vậy kẻ thù của chúng là ai để pha co-op này có ý nghĩa?
Đó là Shimo và Scar King, ngay từ tạo hình và thông tin ban đầu của hai quái vật này, chúng ta có thể thấy nhà làm phim mang tới một cặp đấu khá ngang tài ngang sức. Shimo là một Titan thủy tổ còn già nua hơn cả Godzilla. Shimo không chỉ to lớn, mà sức mạnh băng giá của nó thậm chí có thể mang đến kỷ băng hà, hoàn toàn thay đổi khí hậu trên Trái Đất theo hướng cực đoan, đe dọa sự ổn định của hệ sinh thái và hủy diệt mọi dạng sống. Đây là nguy cơ mà Godzilla không thể làm ngơ.
Skar King chính là một phiên bản xấu xa của Kong, nó phản ánh khía cạnh đen tối của nhân loại khi trở thành một Vua Khỉ độc tài, tham lam, xảo quyệt, cai trị loài khỉ khổng lồ bằng đòn roi và thậm chí có thể nô dịch, thao túng Shimo phá hoại Trái Đất này. Skar King là ẩn dụ cho những kẻ lãnh đạo độc tài, thối nát, mang tới tai ương cho nhân loại khi nắm quyền hành trong tay, nó sẽ là quái vật linh trưởng đầu tiên mà Kong phải đối mặt trong một bộ phim live-action.
Cả hai đều có trí thông minh nổi bật và biết dùng công cụ, cuộc đối đầu của chúng tượng trưng cho màn đối đầu trong nội bộ nhân loại.
Hóa ra, cuộc chiến trong Godzilla x Kong: The New Empire lại là cuộc đấu tranh nội tại, giữa những yếu tố truyền thống và hiện đại, giữa các thế lực thiên nhiên và kế hoạch của loài người, có khác chăng, một bên muốn có sự ổn định và hòa hợp (Godzilla và Kong) còn một bên muốn sự hủy diệt và nô dịch (Shimo và Skar King), số phận của con người kẹp giữa cuộc chiến này và sự tương phản giữa các quái vật cũng như tổ hợp của chúng cho chúng ta cái nhìn rõ rệt về thiện và ác.
Trong bối cảnh đó, Suko – con “Mini Kong” tượng trưng cho giới trẻ của nhân loại, nó phải biết đứng về phía lẽ phải và dũng cảm làm điều đúng đắn để cứu lấy Trái Đất.
Các bạn sẽ nhận ra Godzilla và Kong khá giống Superman và Batman trong phim có mô típ tương tự của DCEU. Đạo diễn Zack Snyder cũng đưa ra cặp đôi là: Superman (một idealist) – người ngoài hành tinh thiện lương và yêu Trái Đất, anh có những bất đồng với Batman (một realist) – người đàn ông là tinh hoa trong loài người. Họ đối đầu với tổ hợp xấu xa là Zod/Doomsday – lãnh đạo tàn nhẫn của Krypton và Lex Luthor – nhà khoa học vĩ cuồng, tham vọng.
Cái hay trong phim ảnh của những nền điện ảnh lớn là ngay cả khi đó là phim giải trí, câu chuyện của phim vẫn bám theo một tầng nghĩa khác sâu sắc hơn để làm nền tảng, phim được phát triển dựa trên các giá trị nhân văn và truyền tải thông điệp mang tính giáo dục. Godzilla x Kong: The New Empire khá chắc sẽ thành công về mặt thương mại, nhưng nó sẽ thành công hơn nữa khi giúp khán giả trẻ ý thức được tầm quan trọng của hệ sinh thái, cũng như vai trò của con người trong việc duy trì hành tinh xanh này bằng những quyết định đúng đắn.
